Η μετάφραση του ελληνικού παιδικού εικονοβιβλίου ως ερμηνευτική, διαπολιτισμική και δημιουργική διαδικασία: Αφετηρίες, αφίξεις και πολιτισμικές ανταλλαγές

pdf2
Δημοσιευμένα: Mar 13, 2026
DOI: https://doi.org/10.12681/dial.41553
Λέξεις-κλειδιά:
παιδική λογοτεχνία, μετάφραση εικονοβιβλίων, πολυσυστημική θεωρία, πολυτροπική προσέγγιση μετάφρασης
Ρόζη-Τριανταφυλιά Αγγελάκη
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιo Θεσσαλονίκης
https://orcid.org/0000-0002-5096-2211
Νικολέττα Κόρκα
Πανεπιστήμιο Πατρών
https://orcid.org/0009-0009-8050-2564
Περίληψη

Η μεταφρασμένη παιδική λογοτεχνία διαθέτει τη δυναμική να συμβάλει ουσιαστικά στην προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου μεταξύ παιδιών διαφορετικών εθνικοτήτων, προσφέροντάς τους τη δυνατότητα να εξοικειωθούν με πολιτισμικά στοιχεία που αποκλίνουν από τα κυρίαρχα πρότυπα. Στο πλαίσιο αυτό, το μεταφρασμένο παιδικό βιβλίο μπορεί να ιδωθεί τόσο ως διαπολιτισμική πράξη, όσο και ως εργαλείο προσέγγισης και μελέτης θεμελιωδών ζητημάτων σχετικά με το πώς δομείται και παράγεται η λογοτεχνία για παιδιά. Εν προκειμένω εξετάζεται το ελληνικό εικονοβιβλίο Η Ποντικίνα Δώρα, η περιέργεια και η γάτα (2025) του Πέτρου Πανάου, το οποίο συγκρίνεται με το μεταφρασμένο κείμενο / πολιτισμικό πλαίσιο-στόχο 小老品多拉 (2025). Η μελέτη επικεντρώνεται στη διαδραστική σχέση μεταξύ μετάφρασης και πολιτισμικού πλαισίου· διερευνάται σε ποιo βαθμό το μεταφραστικό προϊόν αντανακλά το περιεχόμενο και τις προθέσεις του πρωτοτύπου, ώστε μέσω της κινεζικής εκδοχής να διαδίδονται τα δεδομένα για το ελληνικό πολυσύστημα πολιτισμικά στοιχεία. Η μεθοδολογική προσέγγιση της έρευνας στηρίζεται σε εργαλεία από τις Περιγραφικές Μεταφραστικές Σπουδές, καθώς και στο μοντέλο της Riitta Oittinen, το οποίο εστιάζει στην πολυτροπική φύση των εικονοβιβλίων και στη μετάφραση εικόνας και λόγου ως αλληλεπιδρώντων σημασιολογικών συστημάτων

Λεπτομέρειες άρθρου
  • Ενότητα
  • Επιστημονική Αρθογραφία
Creative Commons License

Αυτή η εργασία είναι αδειοδοτημένη υπό το CC Αναφορά Δημιουργού – Μη Εμπορική Χρήση – Παρόμοια Διανομή 4.0.

Οι συγγραφείς των άρθρων που δημοσιεύονται στο Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης διατηρούν τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επί των άρθρων τους, δίνοντας στο περιοδικό το δικαίωμα της πρώτης δημοσίευσης. Άρθρα που δημοσιεύονται στο Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες της Αγωγής και Εκπαίδευσης διατίθενται με άδεια Creative Commons 4.0 και σύμφωνα με την άδεια μπορούν να χρησιμοποιούνται ελεύθερα, με αναφορά στον/στη συγγραφέα και στην πρώτη δημοσίευση για μη κερδοσκοπικούς σκοπούς και με δικαίωμα τροποποίησης μόνον με παρόμοια διανομή (αν αναμείξετε, τροποποιήσετε, ή δημιουργήσετε πάνω στο υλικό, πρέπει να διανείμετε τις δικές σας συνεισφορές υπό την ίδια άδεια όπως και το πρωτότυπο).

To Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης διατηρούν το δικαίωμα να δημοσιεύουν, να αναπαραγάγουν, να παρουσιάζουν στο κοινό, να διανέμουν και να χρησιμοποιούν άρθρα που δημοσιεύονται στο Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης σε οποιοδήποτε μέσο και μορφή είτε μεμονωμένα είτε ως μέρη συλλογικών έργων, για όλο το χρόνο διάρκειας προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας και για όλες τις χώρες του κόσμου.

Αυτό περιλαμβάνει ενδεικτικά, και όχι αποκλειστικά, το δικαίωμα δημοσίευσης των άρθρων σε τεύχη του περιοδικού Διάλογοι! Θεωρία και Πράξη στις Επιστήμες Αγωγής και Εκπαίδευσης, αναπαραγωγής και διανομής μεμονωμένων αντιγράφων των άρθρων, αναπαραγωγής ολόκληρων των άρθρων σε άλλη έκδοση του Τμήματος Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και αναπαραγωγής και διανομής των άρθρων ή περίληψης αυτών με χρήση πληροφορικού συστήματος αποθετηρίου.

Λήψεις
Τα δεδομένα λήψης δεν είναι ακόμη διαθέσιμα.
Αναφορές
Ακριτόπουλος, Α. (2012). Ονοματοποιία και ποιητική: ονόματα χαρακτήρων σε ένα σύγχρονο παιδικό-εφηβικό μυθιστόρημα, Διαδρομές, 106, 24-32.
Arizpe, Ε. (2013). Meaning-Making From Wordless (or Nearly Wordless) Picture Books: What Educational Research Expects and What Readers Have to Say. Cambridge Journal of Education, 43(2), 163-176. https://doi.org/10.1080/0305764X.2013.767879
Arizpe, E. and Styles, M. (2003). Children Reading Pictures: Interpreting Visual Texts. Routledge Falme.
Βασιλούδη, Β. (2025). Οταν η περιέργεια δεν σκοτώνει, αλλά γίνεται αφορμή δημιουργικότητας…, Ο αναγνώστης. https://oanagnostis.gr/otan-i-periergeia-den-skotonei-alla-ginetai-aformi-dimioyrgikotitas-tisvasilikis-vasiloydi/
Bassnett, S. (2000). Comparative Literature: A Critical Introduction. Blackwell.
Beauvais, C. (2015). The Mighty Child: Time and Power in Children's Literature. John Benjamins Publishing Company.
Burke, C. L., & Copenhaver, J. G. (2004). Animals as People in Children’s Literature. Language arts, 81(3), 205-213.
Cabo, B. H., Suero, M. J. L., & Campos, A. M. R. (2017). Interpictoriality in Picturebooks. In B. Kümmerling-Meibauer (Ed.), The Routledge Companion to Picturebooks (pp. 91-102). Routledge.
Γαβριηλίδου, Σ. (2008). Το Δύσκολο Επάγγελμα του Κλασσικού Ήρωα. University Studio Press.
Γαβριηλίδου, Σ. (2009). Ο διαπολιτισμικός χαρακτήρας της μεταφρασμένης παιδικής λογοτεχνίας. Πρακτικά Ημερίδας με θέμα: Παιδί και δικαιώματα – Η πρόταση της παιδικής λογοτεχνίας, Μάιος 10, 2009, Α.Π.Θ., Τελλόγλειο. http://www.tf.auth.gr/teloglion/default.aspx?lang=elGR&loc=1&&page=568&eventid=462
Dewey, J. (1910). How we Think. Heath & Co.
Dollerup, C. (2003). Translation for reading aloud. Meta, 48(1), 81-103.
Even-Zohar, I. (1979). Polysystem theory. Poetics Today, 1(2), 237–310.
Even-Zohar, Ι. (1990). The position of translated literature within literary polysystem, Poetics Today 11(1), 45-51.
Even-Zohar, Ι. (2002). The making of culture repertoire and the role of transfer. In S. Paker (Ed.), Translations: (Re)shaping of Literature and Culture (pp. 166-174). Boğaziçi University Press.
Even-Zohar, I. (2010). Papers in Culture Research. Tel Aviv University.
Genette, G. (1997). Paratexts: Thresholds of Interpretation (J. E. Lewin & R. Macksey, Transl.). Cambridge University Press.
Gibson, J. (2016). Text optional: Visual storytelling with wordless picture books. Children and Libraries, 14(2), 3-7.
Greene, M. (2000). Releasing the Imagination: Essays on Education, the Arts, and Social Change. Jossey-Bass Publishers.
Harris, P. L. (2012). Trusting What You’re Told: How Children Learn from Others. Harvard University Press.
Heggen, M.P. & Lynngård, A.M. (2021). Curious curiosity – Reflections on how early childhood lecturers perceive children’s curiosity. In L.T. Grindheim, H.V. Sørensen, A. Rekers (Εds.), Outdoor Learning and Play. International Perspectives on Early Childhood Education and Development, Vol 34. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-72595-2_12
Hunt, P. (1991). Criticism, Theory, & Children's Literature. Basil Blackwell.
Hutcheon, L. (2013). A Theory of Adaptation (2nd ed.). Routledge.
Jirout, J. J., Evans, N. S., & Son, L. K. (2024). Curiosity in children across ages and contexts. Nature Reviews Psychology, 3(9), 622-635. https://doi.org/10.1038/s44159-024-00346-5
Καλ¬λέρ¬γης, Η¬. (1988). Σκέ¬ψεις για τη φύ¬ση της παι¬δι¬κής λο¬γο¬τεχνί¬ας. Στο Η παι¬δι¬κή λογο-τεχνί¬α και το μι¬κρό παι¬δί: Ει¬ση¬γή¬σεις στο Β’ Σε¬μι¬νά¬ριο του κύ¬κλου του Ελ¬ληνι¬κού Παιδικού Β¬βλίου (σσ. 19-23). Κα¬στα¬νιώ¬της.
Κα¬να¬τσού¬λη Μ. (2002). Αμ¬φί¬ση¬μα της Παι¬δι¬κής Λο¬γο¬τε¬χνί¬ας (α¬νά¬με¬σα στην ελ¬λη¬νι¬κότητα και την πο¬λυ¬πο¬λι¬τι¬σμι¬κό¬τη¬τα). Σύγ¬χρο¬νοι Ο¬ρίζο¬ντες.
Κανατσούλη, Μ. (2014). Μυστικά, Ψέματα, Όνειρα και Άλλα. Λογοτεχνία για Αναγνώστες Προσχολικής και Πρώτης Σχολικής Ηλικίας. University Studio Press.
Καρακάση, Κ. (2015). Μύθος και λογοτεχνία. Στο Β. Βασιλειάδης & Κ. Δημοπούλου (Επιμ.), Σελιδοδείκτες: Για την ανάγνωση της λογοτεχνίας (σσ. 194-202). Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας.
Kastan, D., & Farthing, S. (2018). On Color. Yale University Press.
Kenett, Y.N. Humphries, S. & Chatterjee, A. (2023). A Τhirst for Κnowledge: Grounding curiosity, creativity, and aesthetics in memory and reward neural systems. Creativity Research Journal, 35(3), 412-426. https://doi.org/10.1080/10400419.2023.2165748
Kress, G., & Van Leeuwen, Τ. (2001). Multimodal Discourse. Arnold.
Kress, G., & Van Leeuwen, T. (2020). Reading Images: The Grammar of Visual Design (3d ed.). Routledge.
Kümmerling-Meibauer, B., & Meibauer, J. (2019). Picturebooks as Objects. Libri et Liberie, 8(2), 257-278. https://doi.org/10.21066/carcl.libri.8.2.1
Li, M. (2022). The Role of Imagination and Art in Children’s Books [Master’s dissertation, Syracuse University]. Syracuse University Libraries. https://surface.syr.edu/thesis/620
Liu, N. (2021). Peritext in the Picturebook: Can It Be Metanarrative? International Research in Children's Literature, 14(2), 142-155. https://doi.org/10.3366/ircl.2021.0391
Lowery, A.M. (2024). Mighty Children and the Transformation of Authoritative Adults in Andrea Beaty's The Questioneers: A Discussion of Age-Based Power as a Theme in Literature for Children. Bookbird: A Journal of International Children's Literature 62(4), 3-10. https://doi.org/10.1353/bkb.2024.a942768.
Malinowski, B. (1926). Myth in Primitive Psychology. Kegan Paul Trench Trübner.
Menning, S. F. (2017). Tracing Curiosity with a Value Perspective. Nordisk Tidsskrift for Pedagogikk og Kritikk, 3(1), 1–16. https://doi.org/10.23865/ntpk.v3.531.
Moebius, W. (1986). Introduction to picturebook codes. Word and Image, 2(2), 141–158.
Moya-Guijarro, A. J., & Ventola, E. (2022). Picture books, gender and multimodality: An introduction. In A. J. Moya-Guijarro, & E. Ventola (Eds), A Multimodal Approach to Challenging Gender Stereotypes in Children's Picture Books (pp. 3-20). Taylor & Francis.
Munday, J. (2012). Issues in Translation Studies. In J. Munday (Ed.), The Routledge Companion to Translation (pp. 1-20). Routledge.
Nikolajeva, Μ. (2002). The Rhetoric of Character in Children’s Literature. The Scarecrow Press Inc.
Nikolajeva, M. (2003). Verbal and visual literacy: The role of picturebooks in the reading experience of young children. In N. Hall & J. Larson & J. Marsh (Eds.) Handbook of Early Childhood Literacy (pp. 235-248). Sage.
Nikolajeva, M. (2010). Power, Voice and Subjectivity in Literature for Young Readers. Routledge.
Nikolajeva, M., & Scott, C. (2013). How Picturebooks Work. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203960615.
Nodelman, P. (2009). Λέξεις για Εικόνες. Η Aφηγηματική Tέχνη του Παιδικού Eικονογραφημένου Βιβλίου (Μετ. Π. Πανάου, & Τ. Τσιλιμένη). Πατάκης.
Nodelman, P. (2017). Alternating Narratives in Fiction for Young Readers: Twice Upon a Time. Palgrave Macmillan.
O’ Connell. E. (2006). Translation for Children. In G. Lathey (Ed.), The Translation of Children’s Literature: A Reader (pp. 15-24). Multilingual Matters.
Oittinen, R. (1990). The dialogic relation between text and illustration: A translatological view. TEXT con TEXT, 5, 40-53.
Oittinen, R. (2000). Translating for Children. Garland.
Oittinen, R. (2003). Where the wild things are: Translating picture books. Meta, 48(1), 128-141. https://doi.org/10.7202/006962ar.
Oittinen, R. (2004). Change and renewal: Translating the visual in picture books. In T. Van der Walt & F. Fairer-Wessels (Eds.), Change and Renewal in Children’s Literature (pp. 171-181). Praeger.
Oittinen, R. (2008a). Audiences and Influences: Multisensory translations of picturebooks. In M. Gonzalez Davies and R. Oittinen (Eds), Whose Story? Translating the Verbal and the Visual in Literature for Young Readers (pp. 3-30). Cambridge Scholars Publishing.
Oittinen, R. (2008b). From Thumbelina to Winnie-the-Pooh: Pictures, words, and sounds in translation. Meta, 53(1), 76–89. https://doi.org/10.7202/017975ar ha
Oittinen, R., Ketola, A., & Garavini, M. (2017). Translating Picturebooks: Revoicing the Verbal, the Visual and the Aural for a Child Audience. Routledge.
Opdal, P.M. (2001). Curiosity, wonder and education seen as perspective development. Studies in Philosophy and Education, 20, 331–344. https://doi.org/10.1023/A:1011851211125
Painter, C. N., Martin, J. N., & Unsworth, L. N. (2013). Reading Visual Narratives: Image Analysis of Children's Picture Books. University of Toronto Press.
Panaou, P., & Tsilimeni, T. (2011). The implied reader of the translation. In S. Wolf & K. Coats & P. Enciso & C. Jenkins (Eds.) Handbook of Research on Children's and Young Adult Literature (pp. 419-427). Routledge.
Πανάου, Π. (2025). Η Ποντικίνα Δώρα, η Περιέργεια και η Γάτα. (Εικ. Θέντα Μιμηλάκη). Τελεία.
Panaou, P. (2025) . 小老品多拉 (Dora Mouse). (Ill. W. Zumin, Trans. M. Zhang). 21st Century Publications.
Puurtinen, T. (1994). Dynamic style as a parameter of acceptability in translated children’s literature. In M. Snell-Hornby & K. Kaindl (Eds.), Translation Studies: An Interdiscipline (pp. 83-90). John Benjamins Publishing Company.
Ροντάρι, Τ. (1985). Η Γραμματική της Φαντασίας: Πώς να Φτιάνουμε Ιστορίες για Παιδιά. Τεκμήριο.
Rogoff, B. (2003). The Cultural Nature of Human Development. Oxford University Press.
Scott-Warren, J. (2011). Reading on the threshold. In S. Mukherji (Ed.) Thinking on Thresholds: The Poetics of Transitive Spaces (pp.157-172). Anthem Press.
Serafini, F. (2012). Reading multimodal texts in the 21st century. Research in the Schools, 19(1), 26-32.
Shavit, Z. (1986). Poetics of Children’s Literature. University of Georgia Press.
Shavit, Z. (1992). The study of children’s literature: The poor state of the art. Why do we need a theory and why semiotics of culture? Barnboken, 1, 2-9
Sipe, L. R., (2001). Picturebooks as aesthetic objects. Literacy Teaching and Learning, 6(1), 23-42.
Vernant, J.-P. (2005). Μύθος και Κοινωνία στην Αρχαία Ελλάδα. (Μτφρ. Κ. Αλεξοπούλου & Σ. Γεωργακόπουλος). Μεταίχμιο.
Welsh, T. (2014). Aesop through the ages: An examination of Aesop’s fables in the de Grummond children’s literature collection. Mississippi Libraries, 77(1), 5–8.
Youngs, S. (2010). Peritextual discussions of historical fiction picturebooks. In R. T. Jiminez, V. J. Risko, D. Wells Rowe & M. K. Hundley (Eds.), National Reading Conference Yearbook, 59(1), 367-381.
Zarnowski, Μ. & Turkel, S. (2012). Creating new knowledge: Books that demystify the process. Journal of Children’s Literature, 38(1), 28-34.
Zipes, J. (2013). Sticks and Stones: The Troublesome Success of Children's Literature from Slovenly Peter to Harry Potter. Routledge.
Τα περισσότερο διαβασμένα άρθρα του ίδιου συγγραφέα(s)